VI Krąg VI z VII

Tryby wojny i gospodarki

Ministrowie, dowództwo wojskowe, prawnicy i finansiści — machina umożliwiająca zbrodnie.

Krąg VI obejmuje ludzi, którzy nie stali osobiście przy dołach egzekucyjnych, lecz to ich urzędy, rozkazy, ustawy i budżety wprawiały w ruch machinę zbrodni. Wspólnym mianownikiem jest odpowiedzialność za tworzenie i utrzymywanie systemu: dyplomacja wojny napastniczej, firmowanie zbrodniczych rozkazów naczelnego dowództwa Wehrmachtu, prawne podstawy terroru i wykluczenia, „zagłada przez pracę” wymierzana rękami sądownictwa oraz rabunek mienia ofiar Zagłady prowadzony przez ministerstwo gospodarki i Reichsbank. Zasiadali tu ministrowie spraw zagranicznych, spraw wewnętrznych, sprawiedliwości i gospodarki, feldmarszałkowie i admirałowie, szefowie kancelarii oraz prezes banku centralnego. To zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie wojenne i współudział w ludobójstwie popełniane za biurkiem i podpisem. Powojenne rozliczenia okazały się nierówne: część odpowiedziała przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze i została skazana na śmierć, inni otrzymali kary więzienia i dożyli wolności po latach, a jeden odebrał sobie życie w niewoli, uchodząc procesowi. Kontrast między skalą odpowiedzialności a wymiarem kary pozostaje przestrogą.

Wilhelm Keitel

1882–1946

Szef Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu (OKW); firmował zbrodnicze rozkazy.

stracony w 1946 r.

Joachim von Ribbentrop

1893–1946

Minister spraw zagranicznych III Rzeszy; dyplomacja wojny napastniczej i deportacji Żydów.

stracony w 1946 r.

Baldur von Schirach

1907–1974

Przywódca Hitlerjugend i gauleiter Wiednia; deportacje wiedeńskich Żydów.

skazany; zmarł w 1974 r.

Otto Georg Thierack

1889–1946

Minister sprawiedliwości Rzeszy i prezes Trybunału Ludowego; „zagłada przez pracę”

samobójstwo w niewoli (1946)

Wilhelm Frick

1877–1946

Minister spraw wewnętrznych Rzeszy; twórca prawnych podstaw terroru i wykluczenia Żydów.

stracony w 1946 r.

Alfred Jodl

1890–1946

Szef sztabu operacyjnego OKW; sygnatariusz zbrodniczych rozkazów, stracony w Norymberdze.

stracony w 1946 r.

Karl Dönitz

1891–1980

Naczelny dowódca Kriegsmarine i następca Hitlera jako głowa państwa

skazany; zmarł w 1980 r.

Walther Funk

1890–1960

Minister gospodarki Rzeszy i prezes Reichsbanku; rabunek mienia ofiar Zagłady

skazany; zmarł w 1960 r.

Hans Lammers

1879–1962

Szef Kancelarii Rzeszy i doradca prawny Hitlera; skazany w procesie ministerstw

skazany; zmarł w 1962 r.

Carl Krauch

1887–1968

Przewodniczący rady nadzorczej IG Farben i pełnomocnik Planu Czteroletniego

skazany / więzienie (1968)

Roland Freisler

1893–1945

Prezes nazistowskiego Trybunału Ludowego; symbol sądowego terroru politycznego

zginął w czasie wojny (1945)

Walter von Reichenau

1884–1942

Feldmarszałek Wehrmachtu, dowódca 6. Armii, autor rozkazu o surowości

los powojenny (1942)

Alfried Krupp

1907–1967

Jedyny właściciel i szef koncernu zbrojeniowego Krupp, sprawca pracy niewolniczej.

skazany / więzienie (1967)

Erich von Manstein

1887–1973

Feldmarszałek Wehrmachtu; dowódca 11. Armii i grup armii na froncie wschodnim

skazany / więzienie (1973)

Oswald Rothaug

1897–1967

Nazistowski sędzia, prezes Sądu Specjalnego w Norymberdze; sprawca sądowych mordów

skazany / więzienie (1967)

Otto Ambros

1901–1990

Dyrektor IG Farben; twórca zakładów Buna przy Auschwitz-Monowitz i szef produkcji broni chemicznej

skazany / więzienie (1990)

Bruno Tesch

1890–1946

Chemik i współwłaściciel Testy — dostawcy Cyklonu B do komór gazowych

stracony (1946)

Franz Böhme

1885–1947

Generał Wehrmachtu, dowódca w Serbii; autor rozkazu odwetu 100:1

samobójstwo (1947)

Walther Dürrfeld

1899–1967

Dyrektor techniczny i kierownik budowy zakładów IG Farben w Auschwitz-Monowitz

skazany / więzienie (1967)

Kurt Eimann

1899–1980

dowódca SS-Wachsturmbann „Eimann”

skazany / więzienie

Friedrich Class

1899–1945

kierownik gdyńskiej ekspozytury Einsatzkommando 16 i Gestapo

uniknął pełnego rozliczenia

Max Daume

1894–1947

oficer Ordnungspolizei w Warszawie odpowiedzialny za represje i egzekucje zakładników

stracony (1947)

Bruno Müller

1905–1960

dowódca Einsatzkommando 2/I i komendant Sipo/SD w Krakowie

uniknął pełnego rozliczenia

Gerulf Mayer

1910–?

dowódca Gendarmerie-Hauptmannschaft Kielce

uniknął pełnego rozliczenia

Karl Essig

1908–?

kierownik placówki Sipo/SD w Kielcach

uniewinniony / brak pełnego rozliczenia

Alfred Spilker

1908–1945

dowódca Sonderkommando Spilker w Warszawie

zginął (1945)

Peter Paulsen

1902–1985

archeolog SS kierujący Sonderkommando Paulsen

uniknął pełnego rozliczenia

Erwin Wester

1898–1948

przewodniczący niemieckiego Sądu Specjalnego w Stanisławowie

uniknął pełnego rozliczenia

Horst Neubauer

1897–1981

sędzia niemieckiego Sądu Specjalnego w Łodzi

uniknął pełnego rozliczenia

Jakob Lölgen

1897–1980

dowódca wydzielonego komanda Einsatzkommando 16 w Bydgoszczy

uniewinniony w 1966 r.

Werner Ventzki

1906–2004

nadburmistrz okupacyjnej Łodzi i urzędnik administracji Kraju Warty

niesądzony; kariera urzędnicza w RFN

Walter Pelzhausen

1891–1948

komendant więzienia policyjnego Radogoszcz w Łodzi

stracony w 1948 r.

Heinz Auerswald

1908–1970

komisarz do spraw dzielnicy żydowskiej w Warszawie

śledztwo bez procesu; zmarł w 1970 r.

Hermann Worthoff

1910–1982

kierownik referatu żydowskiego Gestapo w Lublinie i dowódca komanda likwidacyjnego

skazany na 8 lat w 1975 r.

Franz Konrad

1906–1952

kierownik Werterfassung — aparatu grabieży mienia w getcie warszawskim

stracony w 1952 r.

Gustav Abb

1886–1945

kierownik Głównego Zarządu Bibliotek w Generalnym Gubernatorstwie

zginął w 1945 r.; niesądzony

Franz Schlegelberger

1876–1970

sekretarz stanu i p.o. ministra sprawiedliwości Rzeszy

dożywocie; zwolniony w 1951 r.

Günter Fuchs

1911–?

kierownik referatu II B Gestapo w Łodzi odpowiedzialnego za sprawy żydowskie

dożywocie w 1963 r.