Atlas map · wybór źródeł
Geografia okupacji i zbrodni
Cztery materiały pokazują cztery różne punkty widzenia: administrację okupacyjną, sprawozdawczość sprawców, powojenne badanie miejsca zbrodni i świadectwo uciekinierów. Każdy czytamy razem z informacją o autorze, dacie, celu i ograniczeniach.
Źródła, szkice i plany
To nie są cztery równoważne obrazy sytuacji. Mapa administracyjna, raport sprawców, dokument śledczy i szkic oparty na świadectwie odpowiadają na inne pytania i wymagają innego sposobu lektury.
M–01 · mapa archiwalna · 1943
Administracyjny obraz okupowanego terytorium
Mapa przechowywana w Archiwum Głównym Akt Dawnych pokazuje granice administracyjne, sieć drogową i kolejową oraz miejscowości Generalnego Gubernatorstwa. Stanowi kontekst dla decyzji i działań aparatu okupacyjnego, ale sama nie opisuje doświadczenia ludności.
- Datowanie
- 1943
- Zbiór
- Archiwum Główne Akt Dawnych
- Status
- Domena publiczna
M–02 · dokument sprawców · 31 I 1942
Mapa dołączona do raportu dla Reinharda Heydricha
Dokument przedstawiał liczby zamordowanych Żydów w państwach bałtyckich i Białorusi. Nie jest neutralnym opisem: powstał jako element sprawozdawczości aparatu zbrodni i wymaga jednoznacznego nazwania perspektywy sprawców.
- Autor
- Franz Walter Stahlecker
- Adresat
- Reinhard Heydrich
- Status
- Domena publiczna
M–03 · dokumentacja śledcza · 1945
Plan terenu ośrodka zagłady w Treblince
Plan wykonany przez mierniczego K. Trautsolta porządkuje ślady po zlikwidowanym ośrodku i miejsca wskazane w toku badania. Dokument jest podpisany przez Zdzisława Łukaszkiewicza, który prowadził powojenne dochodzenie dotyczące Treblinki.
- Autor planu
- K. Trautsolt
- Kontekst
- Powojenne dochodzenie
- Status
- Domena publiczna
M–04 · świadectwo i raport · XI 1944
Szkic Auschwitz-Birkenau w raporcie Vrby i Wetzlera
Schemat z anglojęzycznej publikacji raportu pokazuje układ dwóch części kompleksu i położenie komór gazowych oraz krematoriów. Jest świadectwem i narzędziem ostrzegania, nie precyzyjnym planem geodezyjnym.
- Autorzy relacji
- Rudolf Vrba i Alfréd Wetzler
- Publikacja
- U.S. War Refugee Board
- Status
- Domena publiczna
Mapa nie jest neutralnym widokiem
Dokument sporządzony przez sprawców pokazuje język, kategorie i cele aparatu, który go wytworzył. Plan śledczy oraz szkic świadków odpowiadają na inne pytania i powstały w innych warunkach. Każdy materiał wymaga opisu pochodzenia, zakresu i ograniczeń.