VII Siedem Kręgów Zbrodniarchiwum edukacyjne · 1933–1945

Alfried Krupp

skazany / więzienie (1948) 1907–1967

Alfried Krupp von Bohlen und Halbach był jedynym właścicielem i szefem koncernu zbrojeniowego Fried. Krupp — jednego z filarów niemieckiej machiny wojennej. W jego zakładach pracowały dziesiątki tysięcy robotników przymusowych, jeńców wojennych i więźniów obozów koncentracyjnych. W procesie norymberskim został skazany za zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości.

Zbrodnie przeciw ludzkościPraca przymusowa

Rola w aparacie zbrodni

Alfried Krupp był dziedzicem najstarszej niemieckiej dynastii przemysłu zbrojeniowego. Do firmy wszedł w 1935 roku, od 1936 pełnił funkcję dyrektora, a w 1941 zasiadł w zarządzie. 15 grudnia 1943 roku, na mocy specjalnego dekretu Hitlera („Lex Krupp"), przejął koncern na wyłączną własność jako Alleininhaber, stając się jednoosobowym panem imperium liczącego setki fabryk, kopalń i hut.

Koncern Krupp należał do najważniejszych dostawców uzbrojenia dla Wehrmachtu: produkował działa, czołgi, okręty podwodne, pancerze i amunicję. Krupp nie był biernym uczestnikiem gospodarki wojennej — był jednym z jej głównych beneficjentów i architektów. Jego związki z reżimem sięgały lat trzydziestych: od 1931 roku był wspierającym członkiem SS (Förderndes Mitglied der SS), a w 1938 roku wstąpił do NSDAP.

Kluczem do produkcji w warunkach niedoboru rąk do pracy stała się dla koncernu praca niewolnicza. Krupp systematycznie pozyskiwał i wykorzystywał robotników przymusowych, jeńców wojennych oraz więźniów obozów koncentracyjnych, budując fabryki w bezpośrednim sąsiedztwie obozów — w tym w Auschwitz. Decyzje o tym wyzysku zapadały na szczycie przedsiębiorstwa, którego Krupp był właścicielem.

Zbrodnie i ofiary

W zakładach Kruppa w czasie wojny wykorzystano co najmniej sto tysięcy ludzi w programie pracy przymusowej i niewolniczej, z czego kilkadziesiąt tysięcy to robotnicy pozbawieni jakiejkolwiek wolności — deportowani cywile z okupowanej Europy, jeńcy wojenni oraz więźniowie obozów koncentracyjnych. Warunki pracy i bytowania były skrajnie ciężkie: głód, przemoc, brak opieki, wysoka śmiertelność.

Trybunał norymberski uznał, że kierownictwo koncernu, na czele z Alfriedem Kruppem, ponosi odpowiedzialność za rabunek mienia na terenach okupowanych oraz za deportację, zniewolenie i eksploatację ludzi jako siły roboczej.

  • Wykorzystanie co najmniej 100 tys. osób w programie pracy przymusowej i niewolniczej, w tym ok. 23 tys. jeńców wojennych.
  • Zatrudnianie więźniów obozów koncentracyjnych, m.in. w zakładzie uruchomionym przy obozie Auschwitz w 1943 roku, gdzie na rzecz koncernu pracowali więźniowie.
  • Rabunek (grabież i spustoszenie) mienia publicznego i prywatnego na terytoriach okupowanej Europy.
  • Traktowanie robotników przymusowych w warunkach urągających godności, prowadzących do cierpienia i śmierci wielu z nich.
ok. 75 tys. ofiar (przedział 50–100 tys.)

Liczba obejmuje robotników przymusowych, jeńców i więźniów wyzyskiwanych w zakładach koncernu; skala pracy niewolniczej dochodziła do stu tysięcy osób w okresie całej wojny. Szacunek ma charakter rzędu wielkości — odpowiedzialność sprawców nakłada się i takich liczb nie wolno sumować między postaciami.

Proces i wyrok

Alfried Krupp został aresztowany przez wojska amerykańskie 11 kwietnia 1945 roku. Był głównym oskarżonym w tzw. procesie Kruppa (Case 10) — jednym z dwunastu następczych procesów norymberskich prowadzonych przez władze amerykańskie. Proces toczył się od grudnia 1947 do lipca 1948 roku. 31 lipca 1948 roku Trybunał uznał go za winnego zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości (zarzuty dotyczące pracy niewolniczej i rabunku), oczyszczając go zarazem z zarzutu planowania wojny napastniczej. Został skazany na 12 lat więzienia oraz orzeczono przepadek całego jego majątku.

Kary nie odbył jednak w całości. Już 31 stycznia 1951 roku, w ramach amnestii ogłoszonej przez Wysokiego Komisarza USA Johna J. McCloya, Krupp został zwolniony z więzienia, a orzeczenie o przepadku mienia cofnięto. Odzyskał kontrolę nad koncernem i majątkiem, po czym w 1953 roku ponownie stanął na czele przedsiębiorstwa, które odbudowało swą pozycję gospodarczą. Zmarł w Essen 30 lipca 1967 roku. Wczesne zwolnienie i restytucja majątku pozostają jednym z symboli niepełnego rozliczenia współsprawstwa wielkiego przemysłu w zbrodniach III Rzeszy.

Uwagi o niepewności: Dane w tej kartotece opierają się na konsensusie źródeł historycznych i badań; oba raporty badawcze zgodnie umieszczają Alfrieda Kruppa w Kręgu VI (przemysł i gospodarka wojenna), więc przynależność do kręgu nie budzi wątpliwości. Liczba wyzyskanych ludzi jest szacunkiem rzędu wielkości: źródła podają „co najmniej 100 tys." robotników w całym okresie wojny, z czego znaczna część to praca stricte niewolnicza; kartoteka przyjmuje ostrożny przedział 50–100 tys. Charakter członkostwa w SS był wspierający (Förderndes Mitglied der SS) — nie oznaczał służby w formacjach mundurowych SS.

Źródła