III Krąg III z VII
Inżynierowie piekła
Budowniczowie i zarządcy aparatu Zagłady — RSHA, WVHA, system obozów, logistyka deportacji.
Ludzi zebranych w tym kręgu łączy jeden mechanizm odpowiedzialności: nie wydawali rozkazu rozpoczęcia wojny ani nie kształtowali polityki państwa, lecz przekształcili zbrodniczy zamiar w działający, zorganizowany system śmierci. To oni budowali i obsługiwali machinę — od central bezpieczeństwa po pojedyncze komory gazowe. Wśród nich są szefowie Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA) i Gestapo, kierownicy Głównego Urzędu Gospodarczo-Administracyjnego SS (WVHA) zarządzającego obozami i pracą niewolniczą, inspektorzy obozów koncentracyjnych, komendanci obozów zagłady oraz główny logistyk deportacji, który organizował transporty milionów ludzi do miejsc kaźni. Ich decyzje i sprawność organizacyjna są zbrodniami przeciwko ludzkości, zbrodniami wojennymi i współudziałem w ludobójstwie. Powojenne rozliczenia rozłożyły się skrajnie nierówno: część odpowiedziała przed sądami w Norymberdze, Jerozolimie i Polsce i została stracona; inni popełnili samobójstwo w niewoli lub zginęli jeszcze w czasie wojny; jeden zaginął i nigdy nie stanął przed sądem. Ta nierówność kary nie umniejsza wagi czynów — dokumentujemy je, by ocalić pamięć ofiar i dać przestrogę.

Ernst Kaltenbrunner
1903–1946Szef RSHA — centrali Gestapo, SD i policji; współodpowiedzialny za Zagładę
stracony w 1946 r.
Odilo Globocnik
1904–1945Dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim, kierownik akcji „Reinhardt”
samobójstwo w niewoli (1945)
Adolf Eichmann
1906–1962Kierownik referatu IV B4 w RSHA, główny logistyk deportacji Żydów do zagłady.
stracony w 1962 r.
Rudolf Höss
1901–1947Komendant obozu Auschwitz; twórca przemysłowej machiny zagłady, stracony w 1947 r.
stracony w 1947 r.
Heinrich Müller
1900–?Szef Gestapo (Amt IV RSHA) 1939–1945; zaginął w 1945 r., nigdy nie osądzony
zaginiony w 1945 r. — nigdy nie odnalezionyOswald Pohl
1892–1951Szef WVHA SS; zarządca systemu obozów i pracy niewolniczej. Stracony 1951.
stracony w 1951 r.
Richard Glücks
1889–1945Inspektor obozów koncentracyjnych SS, szef Amtsgruppe D w WVHA
samobójstwo w niewoli (1945)
Christian Wirth
1885–1944Komendant obozu zagłady w Bełżcu i inspektor obozów akcji „Reinhardt”
zginął w 1944 r.
Theodor Eicke
1892–1943Komendant KL Dachau, inspektor obozów koncentracyjnych, dowódca Dywizji SS „Totenkopf”
zginął w 1943 r.Alois Brunner
1912–2010Człowiek Eichmanna i komendant Drancy — organizator deportacji ponad 100 tys. Żydów
uniknął pełnej odpowiedzialności (2010)Dieter Wisliceny
1911–1948Oficer SS, zastępca Eichmanna; organizator deportacji Żydów ze Słowacji, Grecji i Węgier
stracony (1948).jpg?width=200)
Theodor Dannecker
1913–1945Specjalista Eichmanna ds. deportacji Żydów z Francji, Bułgarii, Włoch i Węgier
samobójstwo (1945)Franz Novak
1913–1983Ekspert kolejowych rozkładów jazdy deportacji w Referacie IV B4 Eichmanna (RSHA)
los powojenny (1983)
Gerhard Klopfer
1905–1987Sekretarz stanu Kancelarii Partii NSDAP, zastępca Bormanna, uczestnik Wannsee
uniknął pełnej odpowiedzialności (1987)
Wilhelm Stuckart
1902–1953Sekretarz stanu MSW Rzeszy; współautor ustaw norymberskich, uczestnik Wannsee
skazany / więzienie (1953)%201942%20klein%20(3x4%20cropped).jpg?width=200)
Albert Ganzenmüller
1905–1996Sekretarz stanu MTR i zastępca dyrektora Deutsche Reichsbahn — logistyka Zagłady
uniknął pełnej odpowiedzialności (1996)
Bruno Streckenbach
1902–1977Szef kadr RSHA (Amt I); zorganizował i wyszkolił personel Einsatzgruppen
los powojenny (1977)
Gerhard Maurer
1907–1953Szef Amtu D II WVHA i zastępca inspektora obozów — zarządca pracy niewolniczej
stracony (1953)%20SD%20Sicherheitsdienst%20uniform%20Mantel%20Schirmm%C3%BCtze%20black%20greatcoat%20crossbelt%20etc%20Bundesarchiv%20Berlin%2C%20vbs-283-6045012558%20Cropped%20No%20known%20co.jpg?width=200)
Gustav Richter
1913–1997„Doradca ds. żydowskich” Eichmanna w Bukareszcie; architekt deportacji rumuńskich Żydów
skazany / więzienie (1997)Hermann Höfle
1911–1962Szef sztabu akcji „Reinhardt”, koordynator deportacji do obozów zagłady
samobójstwo (1962)
Rolf Günther
1913–1945Stały zastępca Eichmanna w referacie IV B4 RSHA, współorganizator deportacji
samobójstwo (1945)
Wolfram Sievers
1905–1948Dyrektor zarządzający SS-Ahnenerbe; koordynator zbrodniczych pseudoeksperymentów
stracony (1948)
Georg Lörner
1899–1959zastępca szefa WVHA i kierownik Amtsgruppe B odpowiedzialnej za zaopatrzenie aparatu obozowego oraz nadzór nad przedsiębiorstwami wykorzystującymi więźniów
wyrok śmierci zmieniony ostatecznie na 15 lat; zwolniony w 1954 r.August Frank
1898–1984zastępca szefa WVHA i kierownik Amtsgruppe A
skazany na dożywocie w procesie Pohla; kara zamieniona na 15 latFriedrich Hildebrandt
1898–1948Gauleiter i Reichsstatthalter Meklemburgii skazany za udział w zabójstwach pojmanych amerykańskich lotników
skazany na śmierć w procesie zabójstw lotników; stracony w 1948 r.; przypisanie konkretnego rozkazu pozostaje sporneGeorg von Küchler
1881–1968Georg von Küchler, feldmarszałek Wehrmachtu, dowódca Grupy Armii Północ, skazany w procesie wyższego dowództwa
skazany w procesie wyższego dowództwa na 20 lat więzienia; zwolniony w 1953 r.Hermann Hoth
1885–1971Hermann Hoth, generał Wehrmachtu, rozkaz komisarzowski, proces wyższego dowództwa
skazany w procesie Wyższego Dowództwa na 15 lat więzieniaKarl Wolff
1900–1984szef osobistego sztabu Himmlera i łącznik SS
W 1964 skazano go na 15 lat za pomocnictwo w zabójstwie co najmniej 300000 osób; wyrok utrzymano w 1965, a zwolniono go ze względów zdrowotnych w 1969.Otto Wöhler
1894–1987szef sztabu 11. Armii, następnie dowódca 8. Armii i Grupy Armii Południe
Skazany w procesie wyższego dowództwa na osiem lat więzienia; zwolniony w 1951 r.Rudolf Brandt
1909–1948osobisty referent Heinricha Himmlera i urzędnik centralnego aparatu SS
Skazany na śmierć w procesie lekarzy i stracony 2 czerwca 1948 r.Arthur Conrad
1910–1948członek sztabu komendantury KL Ravensbrück
15 lipca 1948 r. skazano go na śmierć; wyrok wykonano 17 września 1948 r. w Hameln.Georg Schallermair
1894–1951Rapportführer w podobozie Mettenheim I kompleksu Mühldorf
Skazany na śmierć 23 września 1947 r.; stracony 7 czerwca 1951 r.Hans Sommer
1914–1987oficer SD-Ausland odpowiedzialny za dostarczenie materiałów wybuchowych do zamachów na paryskie synagogi
Skazany 20 kwietnia 1950 r. na rok więzienia albo 6 000 franków grzywny; zwolniony 1 lipca 1950 r.Hans Spatzenegger
1900–1947kierownik komanda więźniarskiego w kamieniołomie Wiener Graben w KL Mauthausen
Skazany na śmierć; powieszony 27 maja 1947 r. w Landsbergu.Michael Seifert
1924–2010strażnik SS w obozie przejściowym w Bolzano
W 2000 r. skazany na dożywocie; w 2008 r. wydany Włochom; zmarł 6 listopada 2010 r. podczas odbywania kary.Otto Harder
1892–1956komendant podobozu Hannover-Ahlem KL Neuengamme
W 1947 r. skazany za zbrodnie wojenne na 15 lat więzienia; zwolniony przedterminowo w 1951 r.