III Krąg III z VII

Inżynierowie piekła

Budowniczowie i zarządcy aparatu Zagłady — RSHA, WVHA, system obozów, logistyka deportacji.

Ludzi zebranych w tym kręgu łączy jeden mechanizm odpowiedzialności: nie wydawali rozkazu rozpoczęcia wojny ani nie kształtowali polityki państwa, lecz przekształcili zbrodniczy zamiar w działający, zorganizowany system śmierci. To oni budowali i obsługiwali machinę — od central bezpieczeństwa po pojedyncze komory gazowe. Wśród nich są szefowie Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA) i Gestapo, kierownicy Głównego Urzędu Gospodarczo-Administracyjnego SS (WVHA) zarządzającego obozami i pracą niewolniczą, inspektorzy obozów koncentracyjnych, komendanci obozów zagłady oraz główny logistyk deportacji, który organizował transporty milionów ludzi do miejsc kaźni. Ich decyzje i sprawność organizacyjna są zbrodniami przeciwko ludzkości, zbrodniami wojennymi i współudziałem w ludobójstwie. Powojenne rozliczenia rozłożyły się skrajnie nierówno: część odpowiedziała przed sądami w Norymberdze, Jerozolimie i Polsce i została stracona; inni popełnili samobójstwo w niewoli lub zginęli jeszcze w czasie wojny; jeden zaginął i nigdy nie stanął przed sądem. Ta nierówność kary nie umniejsza wagi czynów — dokumentujemy je, by ocalić pamięć ofiar i dać przestrogę.

Ernst Kaltenbrunner

1903–1946

Szef RSHA — centrali Gestapo, SD i policji; współodpowiedzialny za Zagładę

stracony w 1946 r.

Odilo Globocnik

1904–1945

Dowódca SS i policji w dystrykcie lubelskim, kierownik akcji „Reinhardt”

samobójstwo w niewoli (1945)

Adolf Eichmann

1906–1962

Kierownik referatu IV B4 w RSHA, główny logistyk deportacji Żydów do zagłady.

stracony w 1962 r.

Rudolf Höss

1901–1947

Komendant obozu Auschwitz; twórca przemysłowej machiny zagłady, stracony w 1947 r.

stracony w 1947 r.

Heinrich Müller

1900–?

Szef Gestapo (Amt IV RSHA) 1939–1945; zaginął w 1945 r., nigdy nie osądzony

zaginiony w 1945 r. — nigdy nie odnaleziony

Oswald Pohl

1892–1951

Szef WVHA SS; zarządca systemu obozów i pracy niewolniczej. Stracony 1951.

stracony w 1951 r.

Richard Glücks

1889–1945

Inspektor obozów koncentracyjnych SS, szef Amtsgruppe D w WVHA

samobójstwo w niewoli (1945)

Christian Wirth

1885–1944

Komendant obozu zagłady w Bełżcu i inspektor obozów akcji „Reinhardt”

zginął w 1944 r.

Theodor Eicke

1892–1943

Komendant KL Dachau, inspektor obozów koncentracyjnych, dowódca Dywizji SS „Totenkopf”

zginął w 1943 r.

Alois Brunner

1912–2010

Człowiek Eichmanna i komendant Drancy — organizator deportacji ponad 100 tys. Żydów

uniknął pełnej odpowiedzialności (2010)

Dieter Wisliceny

1911–1948

Oficer SS, zastępca Eichmanna; organizator deportacji Żydów ze Słowacji, Grecji i Węgier

stracony (1948)

Theodor Dannecker

1913–1945

Specjalista Eichmanna ds. deportacji Żydów z Francji, Bułgarii, Włoch i Węgier

samobójstwo (1945)

Franz Novak

1913–1983

Ekspert kolejowych rozkładów jazdy deportacji w Referacie IV B4 Eichmanna (RSHA)

los powojenny (1983)

Gerhard Klopfer

1905–1987

Sekretarz stanu Kancelarii Partii NSDAP, zastępca Bormanna, uczestnik Wannsee

uniknął pełnej odpowiedzialności (1987)

Wilhelm Stuckart

1902–1953

Sekretarz stanu MSW Rzeszy; współautor ustaw norymberskich, uczestnik Wannsee

skazany / więzienie (1953)

Albert Ganzenmüller

1905–1996

Sekretarz stanu MTR i zastępca dyrektora Deutsche Reichsbahn — logistyka Zagłady

uniknął pełnej odpowiedzialności (1996)

Bruno Streckenbach

1902–1977

Szef kadr RSHA (Amt I); zorganizował i wyszkolił personel Einsatzgruppen

los powojenny (1977)

Gerhard Maurer

1907–1953

Szef Amtu D II WVHA i zastępca inspektora obozów — zarządca pracy niewolniczej

stracony (1953)

Gustav Richter

1913–1997

„Doradca ds. żydowskich” Eichmanna w Bukareszcie; architekt deportacji rumuńskich Żydów

skazany / więzienie (1997)

Hermann Höfle

1911–1962

Szef sztabu akcji „Reinhardt”, koordynator deportacji do obozów zagłady

samobójstwo (1962)

Rolf Günther

1913–1945

Stały zastępca Eichmanna w referacie IV B4 RSHA, współorganizator deportacji

samobójstwo (1945)

Wolfram Sievers

1905–1948

Dyrektor zarządzający SS-Ahnenerbe; koordynator zbrodniczych pseudoeksperymentów

stracony (1948)

Georg Lörner

1899–1959

zastępca szefa WVHA i kierownik Amtsgruppe B odpowiedzialnej za zaopatrzenie aparatu obozowego oraz nadzór nad przedsiębiorstwami wykorzystującymi więźniów

wyrok śmierci zmieniony ostatecznie na 15 lat; zwolniony w 1954 r.

August Frank

1898–1984

zastępca szefa WVHA i kierownik Amtsgruppe A

skazany na dożywocie w procesie Pohla; kara zamieniona na 15 lat

Friedrich Hildebrandt

1898–1948

Gauleiter i Reichsstatthalter Meklemburgii skazany za udział w zabójstwach pojmanych amerykańskich lotników

skazany na śmierć w procesie zabójstw lotników; stracony w 1948 r.; przypisanie konkretnego rozkazu pozostaje sporne

Georg von Küchler

1881–1968

Georg von Küchler, feldmarszałek Wehrmachtu, dowódca Grupy Armii Północ, skazany w procesie wyższego dowództwa

skazany w procesie wyższego dowództwa na 20 lat więzienia; zwolniony w 1953 r.

Hermann Hoth

1885–1971

Hermann Hoth, generał Wehrmachtu, rozkaz komisarzowski, proces wyższego dowództwa

skazany w procesie Wyższego Dowództwa na 15 lat więzienia

Karl Wolff

1900–1984

szef osobistego sztabu Himmlera i łącznik SS

W 1964 skazano go na 15 lat za pomocnictwo w zabójstwie co najmniej 300000 osób; wyrok utrzymano w 1965, a zwolniono go ze względów zdrowotnych w 1969.

Otto Wöhler

1894–1987

szef sztabu 11. Armii, następnie dowódca 8. Armii i Grupy Armii Południe

Skazany w procesie wyższego dowództwa na osiem lat więzienia; zwolniony w 1951 r.

Rudolf Brandt

1909–1948

osobisty referent Heinricha Himmlera i urzędnik centralnego aparatu SS

Skazany na śmierć w procesie lekarzy i stracony 2 czerwca 1948 r.

Arthur Conrad

1910–1948

członek sztabu komendantury KL Ravensbrück

15 lipca 1948 r. skazano go na śmierć; wyrok wykonano 17 września 1948 r. w Hameln.

Georg Schallermair

1894–1951

Rapportführer w podobozie Mettenheim I kompleksu Mühldorf

Skazany na śmierć 23 września 1947 r.; stracony 7 czerwca 1951 r.

Hans Sommer

1914–1987

oficer SD-Ausland odpowiedzialny za dostarczenie materiałów wybuchowych do zamachów na paryskie synagogi

Skazany 20 kwietnia 1950 r. na rok więzienia albo 6 000 franków grzywny; zwolniony 1 lipca 1950 r.

Hans Spatzenegger

1900–1947

kierownik komanda więźniarskiego w kamieniołomie Wiener Graben w KL Mauthausen

Skazany na śmierć; powieszony 27 maja 1947 r. w Landsbergu.

Michael Seifert

1924–2010

strażnik SS w obozie przejściowym w Bolzano

W 2000 r. skazany na dożywocie; w 2008 r. wydany Włochom; zmarł 6 listopada 2010 r. podczas odbywania kary.

Otto Harder

1892–1956

komendant podobozu Hannover-Ahlem KL Neuengamme

W 1947 r. skazany za zbrodnie wojenne na 15 lat więzienia; zwolniony przedterminowo w 1951 r.