VII Siedem Kręgów Zbrodniarchiwum edukacyjne · 1933–1945

Wolfram Sievers

stracony (1948) 1905–1948

Wolfram Sievers (1905–1948) był dyrektorem zarządzającym SS-Ahnenerbe — pseudonaukowej instytucji SS — oraz szefem podległego jej Instytutu Wojskowo-Naukowych Badań Celowych. Z pozycji administratora firmował i organizacyjnie umożliwiał zbrodnicze eksperymenty prowadzone na więźniach obozów koncentracyjnych oraz zamordowanie ponad stu Żydów na potrzeby „kolekcji szkieletów”. W procesie lekarzy w Norymberdze został skazany na śmierć i powieszony w 1948 roku.

Zbrodnie przeciw ludzkościEksperymenty pseudomedyczne

Rola w aparacie zbrodni

Sievers wstąpił do NSDAP już w 1929 roku, a w 1935 roku został dyrektorem zarządzającym (Reichsgeschäftsführer) Ahnenerbe — powołanej przez Heinricha Himmlera organizacji SS, która pod płaszczykiem badań nad „dziedzictwem przodków” dostarczała ideologii rasistowskiej pozorów naukowości. Funkcję tę pełnił nieprzerwanie aż do upadku III Rzeszy w 1945 roku, uzyskując stopień SS-Standartenführera.

W 1943 roku Ahnenerbe utworzyło Instytut Wojskowo-Naukowych Badań Celowych (Institut für wehrwissenschaftliche Zweckforschung), którego Sievers został dyrektorem. Instytut ten stał się organizacyjnym parasolem dla serii śmiertelnych „eksperymentów” prowadzonych na więźniach obozów koncentracyjnych. Sievers nie był lekarzem — był administratorem: zarządzał finansami, zaopatrzeniem i logistyką, załatwiał „materiał badawczy”, czyli ludzi przeznaczonych na śmierć, oraz utrzymywał korespondencję z aparatem SS, w tym z osobistym sztabem Himmlera.

To właśnie ta biurokratyczna rola czyni go jednym z „inżynierów piekła”. Bez administracyjnej maszynerii, którą kierował, zbrodnicze projekty pseudonaukowe SS nie mogłyby zostać zrealizowane. Podczas procesu Sievers utrzymywał, że rzekomo działał w konspiracji antynazistowskiej i objął stanowisko, by szpiegować Himmlera — linia obrony, którą trybunał odrzucił jako niewiarygodną.

Zbrodnie i ofiary

Sievers współorganizował i administracyjnie umożliwiał zbrodnicze pseudoeksperymenty prowadzone na więźniach obozów. Należały do nich eksperymenty wysokościowe (niskociśnieniowe) oraz wychłodzeniowe w Dachau, podczas których więźniów doprowadzano do utraty przytomności lub śmierci, a także doświadczenia toksykologiczne i inne badania kończące się śmiercią ofiar.

Jego najbardziej osławionym czynem był udział w budowie „kolekcji szkieletów” dla anatoma Augusta Hirta z Uniwersytetu Rzeszy w Strasburgu. Na potrzeby tej „kolekcji” wyselekcjonowano w Auschwitz grupę więźniów, przewieziono ich do obozu Natzweiler-Struthof, gdzie w sierpniu 1943 roku zostali zamordowani w komorze gazowej, a ich ciała miały posłużyć jako „materiał” mający dowodzić rzekomej „niższości rasowej” Żydów. Sievers odpowiadał za pozyskanie i przygotowanie ofiar oraz zwłok.

  • Kolekcja szkieletów Hirta — selekcja w Auschwitz, mord w komorze gazowej w Natzweiler-Struthof (sierpień 1943); ok. 86–112 zamordowanych Żydów i innych więźniów.
  • Eksperymenty wysokościowe i wychłodzeniowe — Dachau; więźniowie umierali lub doznawali trwałych obrażeń.
  • Doświadczenia toksykologiczne i inne śmiertelne badania prowadzone pod parasolem Instytutu Wojskowo-Naukowych Badań Celowych.
setki do ok. 2 tys. ofiar (przedział 500–2000)

Szacunek obejmuje ofiary bezpośrednio zamordowane i okaleczone w programach eksperymentalnych oraz na potrzeby kolekcji szkieletów, koordynowanych przez struktury podległe Sieversowi. Szacunek ma charakter rzędu wielkości — odpowiedzialność sprawców nakłada się i takich liczb nie wolno sumować między postaciami.

Proces i wyrok

Wolfram Sievers był jednym z oskarżonych w procesie lekarzy (Doctors' Trial) — pierwszym z dwunastu następczych procesów norymberskich, toczonym przed amerykańskim Trybunałem Wojskowym w latach 1946–1947. Postawiono mu zarzuty zbrodni wojennych, zbrodni przeciw ludzkości oraz przynależności do organizacji uznanej za przestępczą (SS).

20 sierpnia 1947 roku został uznany za winnego i skazany na karę śmierci. Wyrok wykonano przez powieszenie 2 czerwca 1948 roku w więzieniu Landsberg am Lech. Tego samego dnia stracono również Rudolfa Brandta, współodpowiedzialnego za zbrodnię „kolekcji szkieletów”.

Uwagi o niepewności: Dane zaporowe (data i miejsce urodzenia oraz śmierci, lata w NSDAP i SS, przebieg procesu) zostały uzupełnione i zweryfikowane w toku researchu; wyjściowy rekord pochodził z konsensusu raportów deep research i zawierał luki. Liczba ofiar „kolekcji szkieletów” podawana jest w źródłach jako 86 lub 112 osób w zależności od sposobu liczenia selekcji i transportów. Łączny szacunek ofiar (500–2000) ma charakter rzędu wielkości i obejmuje szerszy zakres programów eksperymentalnych. Przydział do Kręgu III nie był sporny między źródłami.

Źródła