Kalendarz pamięci · marzec
Rocznice w marcu: 16 wydarzeń związanych z nazizmem, II wojną światową, Zagładą, okupacją, oporem, wyzwoleniem i rozliczeniem sprawców. Każdy wpis prowadzi do źródła instytucjonalnego, a tam, gdzie związek jest udokumentowany, także do profili osób z archiwum Nazi Report.
1 marca 1942 roku rozpoczęło funkcjonowanie Auschwitz II-Birkenau.
Powstanie Birkenau było częścią ewolucji całego kompleksu Auschwitz i jego zmieniających się funkcji.
Ta data pomaga odróżnić poszczególne części kompleksu i zrozumieć miejsce Birkenau w jego historii.
Źródło instytucjonalne: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Stały link do tego wpisu3 marca 1941 roku niemieckie władze ustanowiły getto krakowskie.
Historia getta prowadzi od jego utworzenia do likwidacji przeprowadzonej 13–14 marca 1943 roku.
Zestawienie dat utworzenia i likwidacji wyznacza ramy chronologiczne historii getta krakowskiego.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu7 marca 1936 roku wojska niemieckie wkroczyły do zdemilitaryzowanej Nadrenii, łamiąc powojenne układy.
Posunięcie było próbą siły agresywnej polityki Hitlera przeprowadzoną na terytorium Niemiec.
Brak skutecznego powstrzymania tej decyzji wzmacniał poczucie bezkarności reżimu.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu7 marca 1945 roku wojska amerykańskie zdobyły most Ludendorffa w Remagen i przekroczyły Ren.
Wydarzenie pokazuje końcową fazę wojny widzianą od zachodu i wejście wojsk USA w głąb Niemiec.
Przekroczenie Renu było wyraźnym znakiem zbliżającego się militarnego końca III Rzeszy.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu9 marca 1942 roku władze słowackie nakazały Żydom noszenie żółtej Gwiazdy Dawida.
Nakaz władz słowackich był jednym ze sposobów publicznego oznaczania i prześladowania Żydów poza granicami Niemiec.
Słowacki przypadek pozwala porównać sposoby publicznego piętnowania Żydów poza granicami Niemiec.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisuMiędzy 11 a 13 marca 1938 roku Niemcy przejęły i anektowały Austrię.
Po Anschlussie austriaccy Żydzi natychmiast doświadczyli publicznych upokorzeń i wywłaszczeń.
Tempo represji pokazuje, jak szybko ekspansja terytorialna reżimu przekładała się na prześladowanie ludności żydowskiej.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu13–14 marca 1943 roku SS i policja zlikwidowały getto krakowskie, mordując część mieszkańców na miejscu i deportując innych.
Los mieszkańców getta łączy historię Krakowa z Płaszowem, Bełżcem i Auschwitz.
Likwidacja odsłania mechanizm, w którym lokalna przemoc i deportacje prowadziły do kolejnych miejsc uwięzienia oraz zagłady.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu16 marca 1935 roku III Rzesza przywróciła powszechny pobór wojskowy, jawnie łamiąc ograniczenia wersalskie.
Decyzja była ważnym etapem militaryzacji Niemiec przed ich dalszą ekspansją.
Pobór pokazał, że reżim otwarcie odchodzi od powojennych ograniczeń zbrojeniowych.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu17 marca 1942 roku rozpoczęły się masowe deportacje z Lublina i Lwowa do Bełżca oraz systematyczne mordowanie w ramach akcji „Reinhardt”.
Wydarzenie połączyło getta Lublina i Lwowa z ośrodkiem zagłady w Bełżcu.
Jest to jedna z najważniejszych dat w historii Zagłady polskich Żydów.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu19 marca 1944 roku Niemcy zajęły Węgry, stwarzając bezpośrednie zagrożenie dla setek tysięcy Żydów.
Okupacja poprzedziła deportacje rozpoczęte 15 maja 1944 roku.
Ta data wyznacza przejście od narastającego zagrożenia do przygotowania masowej akcji deportacyjnej.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu22 marca 1933 roku do Dachau przybyli pierwsi więźniowie, a obóz stał się wzorem systemu koncentracyjnego SS.
Przyjęcie pierwszych więźniów było odrębnym momentem od wcześniejszej decyzji o utworzeniu obozu.
Rozróżnienie tych etapów pomaga precyzyjnie opisać początek instytucjonalnego systemu obozowego.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisuOd 22 marca do 25 czerwca 1943 roku w Auschwitz II-Birkenau uruchomiono cztery krematoria z komorami gazowymi.
Był to rozciągnięty w czasie proces uruchamiania kolejnych obiektów, a nie jeden techniczny moment.
Chronologia tego procesu pokazuje materialną organizację masowego mordowania w Birkenau.
Źródło instytucjonalne: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Stały link do tego wpisu24 marca 1944 roku Niemcy zamordowali rodzinę Ulmów oraz ukrywanych przez nią Żydów, a data ta jest dziś Narodowym Dniem Pamięci Polaków ratujących Żydów.
Zbrodnia w Markowej pokazuje jedną z form pomocy udzielanej Żydom oraz skalę niemieckiego terroru wobec pomagających.
Pamięć o tym wydarzeniu wymaga dostrzegania różnorodności pomocy bez przenoszenia pojedynczej historii na całe społeczeństwo.
Źródło instytucjonalne: Instytut Pamięci Narodowej
Stały link do tego wpisu26 marca 1942 roku do Auschwitz przybył pierwszy wielki transport kobiet, w którym zarejestrowano dwa tysiące więźniarek.
Ich doświadczenie obejmowało warunki uwięzienia, pracę i przemoc, ale także indywidualne biografie.
Ta data pozwala włączyć los kobiet do historii rozwoju populacji więźniarskiej Auschwitz.
Źródło instytucjonalne: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Stały link do tego wpisu27 marca 1942 roku rozpoczęły się deportacje ponad 65 tysięcy Żydów z Drancy, kierowane głównie do Auschwitz.
Transporty z Francji były związane z działaniem francuskiej administracji i kolaboracją.
Drancy ukazuje, jak lokalny aparat administracyjny i transportowy został włączony w europejski mechanizm deportacji.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu30 marca 1940 roku rozpoczęła się niemiecka akcja AB wymierzona w polskie elity i środowiska przywódcze Generalnego Gubernatorstwa.
Jej geografia obejmuje między innymi Palmiry, Firlej i Rury Jezuickie oraz represje wobec inteligencji.
Akcja pokazuje celowe uderzenie okupanta w ludzi zdolnych organizować polskie życie publiczne.
Źródło instytucjonalne: Instytut Pamięci Narodowej
Stały link do tego wpisu