Kalendarz pamięci · kwiecień
Rocznice w kwietniu: 22 wydarzeń związanych z nazizmem, II wojną światową, Zagładą, okupacją, oporem, wyzwoleniem i rozliczeniem sprawców. Każdy wpis prowadzi do źródła instytucjonalnego, a tam, gdzie związek jest udokumentowany, także do profili osób z archiwum Nazi Report.
1 kwietnia 1933 roku nazistowskie organizacje przeprowadziły w całych Niemczech bojkot żydowskich sklepów i przedsiębiorstw.
Akcja łączyła uliczną presję i przemoc z narastającym wykluczeniem wspieranym przez państwo.
Bojkot był widocznym etapem przechodzenia od antysemickiej mobilizacji do systemowej dyskryminacji.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu1 kwietnia 1935 roku państwo niemieckie zakazało organizacji Świadków Jehowy.
Decyzja była częścią nazistowskich represji wymierzonych również w grupy nieżydowskie.
Uwzględnienie tej historii poszerza obraz ofiar prześladowań prowadzonych przez reżim.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu4 kwietnia 1945 roku armia amerykańska wyzwoliła Ohrdruf, pierwszy obóz koncentracyjny wyzwolony przez żołnierzy USA.
Na miejscu alianci zetknęli się z materialnymi dowodami zbrodni popełnionych w systemie obozowym.
Ohrdruf stał się ważnym momentem bezpośredniej konfrontacji wyzwolicieli z rzeczywistością obozu.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu6 kwietnia 1941 roku Niemcy i ich sojusznicy zaatakowali Jugosławię oraz Grecję.
Okupacja Bałkanów stworzyła warunki dla późniejszej Zagłady w tym regionie.
Wydarzenie łączy militarną ekspansję z następującym po niej aparatem prześladowań i zbrodni.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu7 kwietnia 1933 roku ustawa o odnowieniu zawodowej służby cywilnej usunęła Żydów i przeciwników politycznych z niemieckiej administracji.
Prawo nadało wykluczeniu pozór zwykłego działania państwa i włączyło dyskryminację w funkcjonowanie urzędów.
Ustawa pokazuje, jak normy prawne mogą normalizować prześladowanie całych grup.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu7 kwietnia 1944 roku Rudolf Vrba i Alfred Wetzler uciekli z Auschwitz, a sporządzony przez nich raport alarmował świat o masowej zagładzie.
Historia obejmuje zarówno treść ich świadectwa, jak i drogę jego rozpowszechniania poza obozem.
Raport ukazuje znaczenie informacji wyniesionej z Auschwitz dla wiedzy o trwającej zbrodni.
Źródło instytucjonalne: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Stały link do tego wpisu9 kwietnia 1940 roku Niemcy napadły na Danię i Norwegię.
Okupacja obu państw prowadziła później do odmiennych losów ich żydowskich mieszkańców.
Porównanie Danii i Norwegii pomaga dostrzec różne następstwa niemieckiej okupacji w sąsiednich krajach.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu11 kwietnia 1945 roku więźniowie przejęli kontrolę w Buchenwaldzie, do którego następnie wkroczyły wojska amerykańskie.
Wydarzenie podkreśla rolę obozowego ruchu oporu w ostatnich godzinach przed przybyciem armii USA.
Precyzyjny opis tej sekwencji pozwala mówić o wyzwoleniu bez pomijania działania samych więźniów.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu11 kwietnia 1961 roku w Jerozolimie rozpoczął się proces Adolfa Eichmanna.
Postępowanie stało się przełomem w publicznym słuchaniu świadectw ocalałych.
Proces połączył rozliczenie Eichmanna z szerszą społeczną rozmową o doświadczeniu Zagłady.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu12 kwietnia 1945 roku wojska kanadyjskie wyzwoliły obóz przejściowy Westerbork w Holandii.
Westerbork był związany z transportami Anne Frank i innych ofiar.
Historia obozu ukazuje rolę miejsca przejściowego w drodze ludzi poddanych deportacji.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu15 kwietnia 1945 roku Brytyjczycy wyzwolili Bergen-Belsen, zastając około 55 tysięcy skrajnie wycieńczonych więźniów.
Wyzwoleniu towarzyszyły epidemie, śmierć części ocalałych już po otwarciu obozu oraz pilna pomoc medyczna.
Bergen-Belsen przypomina, że wyzwolenie nie kończyło natychmiast skutków wyniszczenia więźniów.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu16 kwietnia 1945 roku Armia Czerwona rozpoczęła znad Odry końcową ofensywę na Berlin.
W tym samym czasie nadal trwały marsze śmierci więźniów ewakuowanych z obozów.
Zestawienie frontu i marszów pokazuje, że militarne załamanie reżimu nie zatrzymało przemocy wobec uwięzionych.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisuOd 19 kwietnia do 16 maja 1943 roku w getcie warszawskim trwało powstanie, będące symbolem zbrojnego żydowskiego oporu wobec likwidacji getta.
Historia walk obejmuje biografie uczestników i uczestniczek, miejsca oporu oraz współczesną akcję Żonkile.
Powstanie jest jedną z centralnych dat pamięci o żydowskim oporze i Zagładzie w Warszawie.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu20 kwietnia 1945 roku SS rozpoczęła pieszą ewakuację więźniów Sachsenhausen.
Kolumny wyruszyły z Brandenburgii w chwili, gdy wojna zbliżała się do końca.
Wydarzenie pokazuje, że mordowanie i narażanie więźniów na śmierć trwało mimo upadku III Rzeszy.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu23 kwietnia 1945 roku wojska amerykańskie wyzwoliły KL Flossenbürg.
Historia obozu obejmuje rozbudowaną sieć podobozów i losy więźniów z Polski.
Data wyzwolenia prowadzi do pamięci o ludziach więzionych nie tylko w obozie głównym, lecz także w jego rozproszonym systemie.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu25 kwietnia 1933 roku niemiecka ustawa ograniczyła dostęp żydowskich uczniów i studentów do szkół publicznych.
Dyskryminacja dzieci i młodzieży pojawiła się na długo przed późniejszymi deportacjami.
Wykluczenie z edukacji pokazuje, jak prześladowanie wnikało w codzienność i odbierało młodym ludziom miejsce w życiu publicznym.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu25 kwietnia 1945 roku wojska amerykańskie i sowieckie spotkały się nad Łabą w Torgau.
Spotkanie dwóch armii stało się symbolem przecięcia terytorium III Rzeszy.
Torgau unaoczniło skalę militarnego okrążenia Niemiec w końcowej fazie wojny.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu26 kwietnia 1933 roku brytyjski ambasador Horace Rumbold ostrzegł Londyn przed ideologią i planami Hitlera.
Ostrzeżenie z Berlina należało do wczesnych sygnałów kierowanych do władz innego państwa.
Ostrzeżenie pozwala badać nie tylko dostępną wiedzę o reżimie, lecz także reakcje państw na pierwsze alarmy.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisuW nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 roku Witold Pilecki, Jan Redzej i Edward Ciesielski uciekli z KL Auschwitz przez obozową piekarnię.
Ucieczka była związana z obozową konspiracją, przygotowaniem drogi wydostania się oraz przekazywaniem informacji o zbrodniach.
Historia trzech więźniów pokazuje, jak opór w obozie łączył walkę o wolność z próbą informowania świata.
Źródło instytucjonalne: Instytut Pamięci Narodowej
Stały link do tego wpisu29 kwietnia 1945 roku wojska amerykańskie wyzwoliły KL Dachau.
Dachau był pierwszym obozem systemu koncentracyjnego, a jego wyzwolenie zamknęło ostatni etap jego funkcjonowania.
Zestawienie początku i finału obozu ukazuje ciągłość rozwoju nazistowskiego systemu represji.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu30 kwietnia 1945 roku Adolf Hitler popełnił samobójstwo w bunkrze w Berlinie.
Wydarzenie nastąpiło w czasie ostatecznego załamania III Rzeszy.
Znaczenie tej daty wynika z upadku stworzonego przez Hitlera reżimu, a nie z sensacyjnych szczegółów jego śmierci.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu30 kwietnia 1945 roku czołówki Armii Czerwonej dotarły do KL Ravensbrück.
Historia końca obozu jest nierozerwalna z losem więźniarek, prowadzonymi na nich eksperymentami i późniejszą pamięcią.
Ravensbrück przywraca centralne miejsce doświadczeniom kobiet w opowieści o systemie obozowym.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu