Arthur Liebehenschel
komendant KL Auschwitz I i komendant garnizonu Auschwitz, następnie komendant KL Lublin-Majdanek. Obszar działania: Auschwitz · Birkenau · Lublin · Majdanek. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Przed objęciem komendantury pracował w centrali systemu obozów koncentracyjnych, kierował urzędem D I w SS-WVHA i był zastępcą inspektora obozów Richarda Glücksa.
- Od listopada 1943 do maja 1944 roku był komendantem KL Auschwitz I i komendantem garnizonu Auschwitz. Po podziale kompleksu Auschwitz II-Birkenau miał odrębnych komendantów, dlatego nie można przypisywać Liebehenschelowi każdego ich rozkazu jako osobistej decyzji.
- W rozkazie komendantury nr 2/44 z 7 stycznia 1944 roku nakazał kierować więźniarki żydowskie do cięższej pracy fizycznej, a więźniarki niemieckie i uznane przez SS za aryjskie do pracy biurowej lub w ogrzewanych pomieszczeniach.
- Od maja do lipca 1944 roku był ostatnim komendantem KL Lublin-Majdanek, czyli stanowiska sprawującego zasadniczą kontrolę nad organizacją i funkcjonowaniem obozu w końcowej fazie jego istnienia.
- Najwyższy Trybunał Narodowy skazał go 22 grudnia 1947 roku na śmierć w pierwszym procesie oświęcimskim; wyrok wykonano 24 stycznia 1948 roku w Krakowie.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Liebehenschel łączy centralną administrację systemu obozowego z dwiema komendanturami na okupowanych ziemiach polskich. Szczególnie czytelny jest jego własny rozkaz różnicujący przydział pracy według rasistowskiej hierarchii. Profil zachowuje podział kompetencji w kompleksie Auschwitz i nie przepisuje na niego automatycznie wszystkich zbrodni Birkenau ani Majdanka.
Typ odpowiedzialności: komendancka · obozowa · rozkazodawcza. Mechanizmy: komendantura obozu, praca przymusowa, administracja i dyscyplina obozowa.
Najważniejsze zdarzenia
- praca w Inspekcji Obozów Koncentracyjnych i urzędzie D I SS-WVHA przed listopadem 1943 roku
- objęcie komendantury KL Auschwitz I i garnizonu Auschwitz w listopadzie 1943 roku
- wydanie rozkazu nr 2/44 o rasistowskim podziale pracy więźniarek 7 stycznia 1944 roku
- objęcie komendantury KL Lublin-Majdanek w maju 1944 roku
- proces przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Krakowie od 24 listopada 1947 roku, wyrok z 22 grudnia i egzekucja 24 stycznia 1948 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Po ekstradycji do Polski został oskarżony wraz z 39 innymi członkami załogi Auschwitz w procesie przed Najwyższym Trybunałem Narodowym w Krakowie. Proces rozpoczął się 24 listopada 1947 roku. 22 grudnia skazano go na śmierć; wyrok wykonano przez powieszenie 24 stycznia 1948 roku w więzieniu w Krakowie.
Granice ustaleń
Stanowisko komendanta nie jest samo w sobie dowodem osobistego wykonania każdego zabójstwa. Od listopada 1943 roku kompleks Auschwitz był podzielony, a Auschwitz II-Birkenau miało własnego komendanta; profil wskazuje zakres władzy Liebehenschela bez zacierania tego podziału. Nie podaje też indywidualnej liczby ofiar, której wykorzystane źródła i konstrukcja procesu grupowego nie pozwalają rzetelnie ustalić.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.