Ferdinand von Sammern-Frankenegg
dowódca SS i Policji w dystrykcie warszawskim; kierujący deportacjami podczas Grossaktion i pierwszym atakiem na getto 19 kwietnia 1943 r. Obszar działania: Warszawa · dystrykt warszawski. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Instytucjonalne opracowania umieszczają Sammerna-Frankenegga na stanowisku dowódcy SS i Policji w dystrykcie warszawskim od lata 1942 roku do 19 kwietnia 1943 roku.
- Encyklopedia gett Yad Vashem wskazuje, że powierzono mu wykonanie planu deportacji Żydów warszawskich latem 1942 roku; Muzeum Getta Warszawskiego określa go jako kierującego deportacjami Grossaktion.
- W styczniu 1943 roku kierował kolejną akcją deportacyjną, a 19 kwietnia dowodził pierwszym, odpartym atakiem sił niemieckich na getto; tego samego dnia zastąpił go Jürgen Stroop.
- 5 września 1942 roku wydał obwieszczenie o karze śmierci za pomoc Żydom, którzy opuścili getto, a 10 grudnia nakazał Policji Polskiej strzelać do Żydów napotkanych poza dzielnicą bez zezwolenia.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Profil pokazuje regionalnego dowódcę, który łączył administracyjne reguły terroru, podległe formacje policyjne i terenowe dowodzenie deportacjami. Najmocniejszymi śladami osobistymi są kierowanie Grossaktion oraz podpisane obwieszczenie i rozkaz policyjny; nie należy jednak utożsamiać jego roli z samodzielnym zaprojektowaniem Aktion Reinhardt.
Typ odpowiedzialności: regionalna kierownicza · deportacyjna · policyjna. Mechanizmy: zarządzanie aparatem Sipo, deportacje i likwidacje gett, egzekucje instytucjonalne.
Najważniejsze zdarzenia
- objęcie funkcji dowódcy SS i Policji w dystrykcie warszawskim latem 1942 roku
- kierowanie deportacjami podczas Grossaktion od lipca do września 1942 roku
- wydanie obwieszczenia z 5 września i rozkazu policyjnego z 10 grudnia 1942 roku
- dowodzenie akcją styczniową i pierwszym atakiem na getto 19 kwietnia 1943 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Nie stanął przed sądem. Po przeniesieniu do okupowanej Jugosławii został 20 września 1944 roku śmiertelnie ranny podczas ostrzału stanowiska przez partyzantów jugosłowiańskich w rejonie Banja Luki.
Granice ustaleń
Źródła różnie datują początek faktycznego lub nominalnego pełnienia funkcji SSPF w Warszawie; bezpieczny zakres to lato 1942–19 kwietnia 1943. Nie przypisano mu całej liczby ofiar Grossaktion jako osobistego bilansu ani wyłącznej decyzji o Aktion Reinhardt. Dowodzenie 19 kwietnia trwało tylko do pierwszego nieudanego ataku. Późniejszy awans do SS-Brigadeführera nie jest rangą z okresu warszawskiego.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.