Kalendarz pamięci · luty
Rocznice w lutym: 8 wydarzeń związanych z nazizmem, II wojną światową, Zagładą, okupacją, oporem, wyzwoleniem i rozliczeniem sprawców. Każdy wpis prowadzi do źródła instytucjonalnego, a tam, gdzie związek jest udokumentowany, także do profili osób z archiwum Nazi Report.
2 lutego 1943 roku kapitulacja sił niemieckich pod Stalingradem zakończyła wielką bitwę i stała się punktem zwrotnym wojny.
Klęska na froncie w ZSRR wpłynęła na dalszy przebieg wojny i sytuację okupowanej Europy.
Stalingrad wyznacza moment, od którego perspektywa niemieckiego zwycięstwa ustępuje narastającej presji militarnej na III Rzeszę.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu4 lutego 1945 roku rozpoczęła się konferencja jałtańska, podczas której alianci omawiali klęskę Niemiec, okupację i ściganie zbrodniarzy.
Rozmowy dotyczyły również Polski, granic oraz przyszłej odpowiedzialności karnej.
Jałta łączy militarny finał wojny z decyzjami o powojennym porządku i rozliczeniu zbrodni.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu8 lutego 1940 roku niemieckie władze utworzyły getto w Łodzi, które w kwietniu zostało szczelnie zamknięte.
Getto działało przez długi czas, a jego funkcjonowanie było związane z gospodarką pracy przymusowej.
Historia getta pokazuje, jak izolację ludności żydowskiej połączono z jej systematyczną eksploatacją.
Źródło instytucjonalne: Żydowski Instytut Historyczny
Stały link do tego wpisu9 lutego 1939 roku w Stanach Zjednoczonych wniesiono projekt Wagnera–Rogers, który miał umożliwić przyjęcie 20 tysięcy dzieci uchodźców, lecz nie został uchwalony.
Projekt dotyczył dzieci zagrożonych w III Rzeszy i ujawnił granice przedwojennej polityki uchodźczej USA.
Los inicjatywy pokazuje rozbieżność między świadomością zagrożenia a gotowością do udzielenia schronienia.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu13 lutego 1945 roku wojska sowieckie wyzwoliły KL Gross-Rosen na Dolnym Śląsku.
Dzieje obozu obejmują rozległą sieć podobozów oraz marsze śmierci związane z jego końcowym okresem.
Data wyzwolenia otwiera perspektywę szerszą niż jeden teren obozowy i prowadzi ku losom więźniów rozproszonych w systemie podobozów.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu26 lutego 1943 roku w Birkenau utworzono rodzinny obóz dla Romów i Sinti.
Historia tego miejsca prowadzi od jego powstania do wydarzeń 2 sierpnia 1944 roku.
Obóz rodzinny stanowi centralny punkt opowieści o prześladowaniu i Zagładzie Romów oraz Sinti w kompleksie Auschwitz.
Źródło instytucjonalne: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Stały link do tego wpisu28 lutego 1933 roku dekret wydany po pożarze Reichstagu zawiesił podstawowe prawa i umożliwił masowe represje polityczne.
W Niemczech stan wyjątkowy stał się narzędziem niszczenia rządów prawa.
Dekret pokazuje, jak środki przedstawiane jako nadzwyczajne mogą zostać wykorzystane do systemowego prześladowania przeciwników.
Źródło instytucjonalne: United States Holocaust Memorial Museum
Stały link do tego wpisu29 lutego 1944 roku więzień Mordka Cytryn rozpoczął próbę ucieczki z Auschwitz, ukrywając się w przygotowanym bunkrze.
Nieudana ucieczka była związana z solidarnością osób uczestniczących w jej przygotowaniu.
Wydarzenie przypomina o indywidualnym oporze więźniów i ryzyku podejmowanym przy próbach wydostania się z obozu.
W latach nieprzestępnych: wpis przypominamy 28 lutego, zachowując oznaczenie historycznej daty 29 lutego.
Źródło instytucjonalne: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau
Stały link do tego wpisu