VII Siedem Kręgów Zbrodniarchiwum edukacyjne · 1933–1945

Ulrich Greifelt

skazany na dożywocie · zmarł w więzieniu (1949) 1896–1949

Ulrich Greifelt był SS-Obergruppenführerem i generałem policji, który jako szef sztabu Komisariatu Rzeszy ds. Umacniania Niemczyzny (RKFDV) faktycznie kierował aparatem wysiedleń i germanizacji na okupowanym Wschodzie w imieniu Heinricha Himmlera. Odpowiadał za realizację Generalplan Ost — planu masowego wypędzania ludności polskiej, słoweńskiej i innych narodów oraz osadzania na ich miejscu „etnicznych Niemców”. Były to zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne, obejmujące także rabunek dzieci uznanych za „rasowo wartościowe”.

Zbrodnie przeciw ludzkościInne ludobójstwa

Rola w aparacie zbrodni

Ulrich Greifelt związał się z ruchem nazistowskim po dojściu Hitlera do władzy — do NSDAP wstąpił w kwietniu 1933 r., a do SS 6 lipca 1933 r. W październiku 1939 r., wkrótce po napaści na Polskę, Himmler objął nowo utworzony urząd Komisarza Rzeszy ds. Umacniania Niemczyzny (Reichskommissar für die Festigung deutschen Volkstums, RKFDV), a Greifelta mianował szefem sztabu tego komisariatu. W praktyce to Greifelt kierował codzienną pracą urzędu i koordynował jego wydziały aż do końca wojny w 1945 r. Za zasługi w tej roli awansował — 30 stycznia 1944 r. otrzymał najwyższy stopień SS-Obergruppenführera i generała policji.

RKFDV był centralnym narzędziem nazistowskiej polityki „przetasowania” ludności okupowanej Europy. Urząd decydował, kogo uznać za Niemca i osiedlić na zagrabionej ziemi, a kogo — jako „obcy rasowo” — wysiedlić, wywieźć na przymusowe roboty albo wydać na eksterminację. Greifelt stał na czele tej machiny biurokratycznej: to jego sztab planował akcje wysiedleńcze, sprowadzał „Volksdeutschów” i wydawał dyrektywy dotyczące traktowania podbitej ludności.

Jego działalność była integralną częścią Generalplan Ost — zbrodniczego programu kolonizacji Europy Środkowo-Wschodniej, zakładającego wypędzenie, wyniszczenie i zniewolenie dziesiątków milionów Słowian i Żydów uznanych przez ideologię nazistowską za „podludzi”. Greifelt nie był wykonawcą na froncie, lecz zarządcą prowincji zbrodni — człowiekiem, który w gabinecie przekładał ludobójcze zamysły Himmlera na rozkazy i harmonogramy.

Zbrodnie i ofiary

Aparat kierowany przez Greifelta odpowiadał za masowe wysiedlenia z ziem wcielonych do Rzeszy oraz z terenów okupowanych — z Kraju Warty, Pomorza, a także ze Słowenii, Alzacji, Lotaryngii i Luksemburga. Ludzi wyrzucano z domów i gospodarstw, by zrobić miejsce dla niemieckich osadników; deportowano ich do Generalnego Gubernatorstwa, na przymusowe roboty lub do obozów. Symbolem tej polityki stała się akcja wysiedleńcza w regionie Zamojszczyzny (listopad 1942 – marzec 1943), gdzie wypędzono około 110 tysięcy Polaków z blisko 300 wsi.

Szczególnie zbrodniczym elementem tej polityki był rabunek dzieci. W lutym 1942 r. Greifelt wydał dyrektywę dotyczącą postępowania z dziećmi w okupowanej Polsce: te uznane za „rasowo wartościowe” odbierano rodzicom, germanizowano i przekazywano niemieckim rodzinom, pozbawiając tożsamości. Podczas samej akcji zamojskiej od rodzin oddzielono ponad 4 tysiące dzieci. RKFDV współdziałał także z organizacją Lebensborn, która prowadziła proceder porwań, oraz przymuszał „nie-aryjskie” ciężarne kobiety do aborcji.

  • Masowe wysiedlenia z ziem wcielonych do Rzeszy oraz ze Słowenii, Alzacji, Lotaryngii i Luksemburga.
  • Akcja „Zamość” (1942–1943): ok. 110 tys. wypędzonych Polaków, blisko 300 spacyfikowanych wsi.
  • Rabunek i przymusowa germanizacja dzieci uznanych za „rasowo wartościowe” — ponad 4 tys. dzieci odebranych rodzinom tylko na Zamojszczyźnie.
  • Przymuszanie kobiet do aborcji oraz współpraca z Lebensborn w porwaniach dzieci.
ok. 100–500 tys. ofiar (kat. 3)

Rząd wielkości obejmuje osoby bezpośrednio dotknięte wysiedleniami, deportacjami i rabunkiem dzieci prowadzonymi przez RKFDV — pełna skala Generalplan Ost była nieporównanie większa. Szacunek ma charakter rzędu wielkości — odpowiedzialność sprawców nakłada się i takich liczb nie wolno sumować między postaciami.

Proces i wyrok

Po wojnie Ulrich Greifelt stanął przed amerykańskim trybunałem wojskowym w Norymberdze jako główny oskarżony w tzw. procesie RuSHA (Case 8), toczącym się od 20 października 1947 r. do 10 marca 1948 r. Wraz z innymi funkcjonariuszami aparatu osadnictwa i „rasy” odpowiadał za zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne — program przymusowej germanizacji, wysiedleń, rabunku dzieci i przymuszania do aborcji — oraz za przynależność do zbrodniczej organizacji SS.

Trybunał uznał Greifelta za winnego wszystkich trzech zarzutów i 10 marca 1948 r. skazał go na karę dożywotniego pozbawienia wolności — najsurowszy wyrok w tym procesie. Kary nie odbył do końca: zmarł w więzieniu w Landsberg am Lech 6 lutego 1949 r., niespełna rok po wyroku.

Uwagi o niepewności: Dane biograficzne w rekordzie serwisu pochodzą z konsensusu trzech raportów deep research, a część pól (dokładne daty, lata funkcji, szczegóły procesu) została uzupełniona w toku dodatkowej kwerendy. Ustalono jednoznacznie: datę i miejsce urodzenia (8 grudnia 1896 r., Berlin), datę i miejsce śmierci (6 lutego 1949 r., więzienie Landsberg), rok wstąpienia do NSDAP i SS (1933) oraz przebieg procesu RuSHA i wyrok dożywocia. Skala ofiar (kat. 3, 100–500 tys.) jest oszacowaniem rzędu wielkości dla wysiedleń i germanizacji kierowanych przez RKFDV; liczby dotyczące akcji zamojskiej (ok. 110 tys. wypędzonych, ponad 4 tys. porwanych dzieci) są dobrze udokumentowane. Przynależność do kręgu IV („Panowie prowincji”) nie budziła sporu między źródłami.

Źródła