36 studiów / 54 · Okolice Stąporkowa

Wielka Wieś: zabici ogniem w lutym 1943 roku

18 lutego 1943 · Palenie ludzi żywcem i mordy podczas pacyfikacji

Wielka Wieś została zaatakowana w lutym, a późniejsze wydarzenia z jesieni tego samego roku tworzą odrębny epizod jej historii. W opisie lutowej pacyfikacji kluczowe jest świadectwo palenia ludzi. Dostępne zestawienia nie są jednak zgodne co do wszystkich liczb, dlatego nie tworzymy na ich podstawie jednolitej, zamkniętej listy. [1] [2]

Opracowanie redakcyjne na podstawie źródeł wskazanych poniżej. Weryfikacja źródeł: 5 września 2026 r.

Ofiary i bilans: 27 według IPN; lokalna Mapa Pamięci podaje 28.
Sprawcy: Niemiecka policja porządkowa i żandarmeria.
Udokumentowane metody: palenie żywcem · zabijanie strzałami

Podstawa metryki i jej zastrzeżeń: [1] [2]

Ofiary pożarów

IPN wskazuje 20 osób spalonych żywcem: mężczyznę, dziesięć kobiet i dziewięcioro dzieci. [1]

Lokalny przekaz

Mapa Pamięci wiąże akcję z odwetem za pomoc udzielaną partyzantom. Wymienia żandarmów z Końskich i policjantów z Czarneckiej Góry. Podaje spalenie jedenastu zagród oraz pochówek na cmentarzu w Niekłaniu. Jej bilans zabitych i liczba dzieci różnią się od kalendarium. [2]

Co wymaga dalszego sprawdzenia

Artykuł zachowuje obie liczby całkowite. Nie wolno wybierać większej tylko dlatego, że wydaje się lepiej oddawać skalę cierpienia, ani mniejszej dla pozoru ostrożności. Potrzebne jest sprawdzenie, jakie osoby i jaki okres obejmuje każda lista. Zgodność źródeł co do spalenia zagród nie zastępuje osobnego dowodu śmierci ludzi w płomieniach. [2] [1]

Granice ustaleń

Bilans pozostaje rozbieżny. Dane o liczbie spalonych pochodzą z IPN; lokalny materiał nie rozpisuje metod śmierci. [1] [2]

Źródła i przypisy

Odsyłacze przy akapitach wskazują podstawę konkretnych ustaleń. Opis zakresu wykorzystania odróżnia przeczytaną publikację, relację cytowaną przez badacza i samą notę bibliograficzną.

Paweł Żołądek. Pacyfikacje na wsi kieleckiej – 1943 r. IPN, Delegatura w Kielcach.

opracowanie instytucjonalne · Kalendarium: hasła miejscowości · Dostęp: 2026-09-05.

Zakres wykorzystania: Daty, bilanse i wskazane formacje; skrótowe zestawienie, bez reprodukcji akt.
Mapa Pamięci. Wielka Wieś, pacyfikacja. Stowarzyszenie Rekonstrukcji Historycznych JODŁA.

opracowanie instytucjonalne · Hasło datowane 18.02.1943 · Dostęp: 2026-09-05.

Zakres wykorzystania: Lokalny wariant 28 ofiar i pochówek w Niekłaniu.

Jak oceniamy źródła

Podstawę stanowią przede wszystkim polskie publikacje naukowe, ustalenia śledcze, archiwa, muzea i udokumentowane relacje świadków. Ocenę wiarygodności opieramy na pochodzeniu dokumentu, warsztacie badawczym i możliwości sprawdzenia ustaleń. Zeznania sprawców oraz przekazy rodzinne o sprawcach wymagają szczególnie krytycznej konfrontacji z innym materiałem. Dwie strony tej samej instytucji mogą powtarzać jedno ustalenie; nie traktujemy ich automatycznie jako niezależnych potwierdzeń.

Pełna metodologia serwisu