Johannes Thümmler
komendant Policji Bezpieczeństwa w Katowicach i przewodniczący policyjnego sądu doraźnego działającego w KL Auschwitz. Obszar działania: Katowice · rejencja katowicka · KL Auschwitz. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- W zeznaniu złożonym 2 listopada 1964 roku w pierwszym procesie oświęcimskim Thümmler potwierdził, że od jesieni 1943 roku był komendantem Policji Bezpieczeństwa w Katowicach, sprawował ogólne kierownictwo nad policją kryminalną i Gestapo, a pod koniec wojny także nad SD.
- Thümmler potwierdził przed sądem, że przewodniczył policyjnemu sądowi doraźnemu, który orzekał karę śmierci albo osadzenie w obozie; skazanych na śmierć rozstrzeliwano w KL Auschwitz. Materiały Muzeum Auschwitz dokumentują ciągłość tej funkcji po Rudolfie Mildnerze.
- Muzeum Auschwitz ustaliło, że w styczniu 1945 roku ostatnie posiedzenie sądu pod jego przewodnictwem zakończyło się skazaniem na śmierć 116 Polek i Polaków, straconych następnie w Birkenau.
- Przewodnik Bundesarchiv wskazuje zespół DP 3/1744 dotyczący śledztw z lat 1964–1975 przeciw Thümmlerowi jako byłemu szefowi Gestapo w Katowicach i przewodniczącemu sądu doraźnego; Landesarchiv Baden-Württemberg opisuje ponadto postępowanie 86 Js 54/74 dotyczące zabijania więźniów Gestapo w Katowicach.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Profil pokazuje połączenie regionalnego kierownictwa Sipo z pozasądowym mechanizmem skazywania więźniów, którego wyroki wykonywano w obozie Auschwitz. Zeznanie Thümmlera jest ważnym źródłem kompetencji i procedury, ale jego twierdzenia usprawiedliwiające własne decyzje wymagają konfrontacji z dokumentacją muzealną i aktami śledztw.
Typ odpowiedzialności: kierownicza · policyjna · sądowo-represyjna. Mechanizmy: zarządzanie aparatem Sipo, policyjne sądy doraźne, egzekucje w KL Auschwitz.
Najważniejsze zdarzenia
- objęcie po Rudolfie Mildnerze kierownictwa Policji Bezpieczeństwa w Katowicach jesienią 1943 roku
- przewodniczenie posiedzeniom policyjnego sądu doraźnego w KL Auschwitz w latach 1943–1945
- ostatnie posiedzenie sądu i egzekucja 116 skazanych Polek i Polaków w styczniu 1945 roku
- zeznanie w pierwszym procesie oświęcimskim 2 listopada 1964 roku oraz późniejsze śledztwa w RFN
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
W 1964 roku wystąpił jako świadek w pierwszym procesie oświęcimskim. Zachowane inwentarze dokumentują wieloletnie śledztwa prowadzone w NRD i RFN, lecz nie doszło do prawomocnego skazania. Prokuratura w Stuttgarcie umorzyła ostatnie postępowanie w marcu 2002 roku z powodu niewystarczających dowodów indywidualizujących czyny; Thümmler zmarł 28 kwietnia 2002 roku.
Granice ustaleń
Własne zeznanie Thümmlera zawiera twierdzenia obronne i nie może być traktowane jako bezstronna relacja. Inwentarze potwierdzają zakres postępowań, ale nie zastępują pełnych akt. Profil nie przypisuje mu automatycznie wszystkich zbrodni katowickiego Gestapo ani Auschwitz; odnotowuje kompetencje, potwierdzone posiedzenia sądu i udokumentowane wykonanie jego wyroków. Nową podstawą względem odłożenia w fali 4 są łącznie: zapis zeznania z 1964 roku, przewodnik Bundesarchiv oraz osobny zespół akt Landesarchiv Baden-Württemberg.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.