Herbert Andorfer
komendant obozu Sajmište i dowódca Sonderkommando Andorfer we Włoszech. Obszar działania: Sajmište · Jajinci · Belgrad · Bassano del Grappa. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Andorfer był komendantem Judenlager Semlin na Sajmištu w okresie, gdy pozostałe więźniarki i dzieci żydowskie zabijano w samochodzie gazowym.
- Pełny wyrok Landgericht Dortmund ustalił jego regularny udział w mechanizmie: pojazd przyjeżdżał do obozu, a Andorfer przez około trzy miesiące niemal codziennie jechał za nim do miejsca grzebania ofiar w Jajinci. Relacje ocalałych opisywały także jego nadzór nad akcją.
- W 1944 roku dowodził we Włoszech Sonderkommando Andorfer. Encyklopedia Uniwersytetu Heidelberskiego wiąże jednostkę z publicznym powieszeniem trzydziestu jeden młodych ludzi w Bassano del Grappa.
- W styczniu 1969 roku sąd w Dortmundzie skazał go za pomocnictwo w zamordowaniu ponad 5500 Żydów na dwa lata i sześć miesięcy więzienia; zaliczenie aresztu przedprocesowego spowodowało, że po wyroku nie wrócił do więzienia.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Andorfer pozwala pokazać, jak funkcja komendanta obozu łączyła codzienną rutynę transportową z techniką zabijania w samochodzie gazowym i ukrywaniem zwłok. Jego późniejsze dowództwo specjalnej jednostki we Włoszech poszerza profil o ciągłość kariery represyjnej, ale oba teatry są źródłowo rozdzielone.
Typ odpowiedzialności: komendancka · bezpośrednia · operacyjna. Mechanizmy: zarządzanie obozem Sajmište, samochód gazowy i transport zwłok do Jajinci, specjalna jednostka przeciwpartyzancka.
Najważniejsze zdarzenia
- objęcie komendantury Judenlager Semlin na Sajmištu w 1941 roku
- regularne przejazdy za samochodem gazowym do Jajinci w 1942 roku
- działalność Sonderkommando Andorfer i egzekucja w Bassano del Grappa w 1944 roku
- wyrok Landgericht Dortmund w styczniu 1969 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Po wojnie Andorfer ukrywał się pod nazwiskiem Hans Mayer. Został aresztowany w 1967 roku. Landgericht Dortmund skazał go w styczniu 1969 roku na dwa lata i sześć miesięcy więzienia za pomocnictwo w mordzie ponad 5500 więźniów Sajmišta; cały wymiar kary pokryło zaliczone pozbawienie wolności. Zmarł w 2003 roku.
Granice ustaleń
Wyrok w Dortmundzie dotyczył udziału w mordzie na więźniach Sajmišta, nie włoskich zbrodni Sonderkommando Andorfer. Zachowana korespondencja, ustalenia sądu i relacje ocalałych pozwalają opisać regularny udział komendanta, lecz nie każdą trasę lub śmierć z osobna. W źródłach występują daty 16 i 30 stycznia 1969 roku; profil podaje miesiąc, nie rozstrzyga bez akt, czy chodzi o datę orzeczenia i ogłoszenia.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.