Franz Xaver Kraus
funkcjonariusz SS nadzorujący końcową fazę Auschwitz II-Birkenau i ewakuację obozu. Obszar działania: Auschwitz II-Birkenau · okupowana Polska. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Franz Xaver Kraus urodził się 27 września 1903 r. w Monachium. Od lat trzydziestych pełnił funkcje administracyjne w systemie niemieckich obozów koncentracyjnych. (Źródło: Instytut Pamięci Narodowej — Joanna Lubecka, monografia procesów krakowskich, s. 151–152 druku i PDF (biogram i ustalenia sądu); s. 278 (ułaskawienie); s. 323 (tabela egzekucji); Źródło: Wallstein Verlag — Ordnung und Inferno. Das KZ-System im letzten Kriegsjahr, s. 48–49 druku i PDF, akapit o Krausie i przypisy 90–93 z odwołaniem do akt BArch i zeznań NARA)
- W grudniu 1944 r. został skierowany do Auschwitz II-Birkenau; wraz z Richardem Baerem koordynował likwidację i ewakuację kompleksu obozowego. (Źródło: Instytut Pamięci Narodowej — Joanna Lubecka, monografia procesów krakowskich, s. 151–152 druku i PDF (biogram i ustalenia sądu); s. 278 (ułaskawienie); s. 323 (tabela egzekucji); Źródło: Wallstein Verlag — Ordnung und Inferno. Das KZ-System im letzten Kriegsjahr, s. 48–49 druku i PDF, akapit o Krausie i przypisy 90–93 z odwołaniem do akt BArch i zeznań NARA)
- Najwyższy Trybunał Narodowy uznał Krausa winnym udziału w masowych i indywidualnych zabójstwach oraz znęcania się nad więźniami przez bicie, kopanie, duszenie, dręczące kary i odbieranie żywności. Skazał go na śmierć. (Źródło: Instytut Pamięci Narodowej — Joanna Lubecka, monografia procesów krakowskich, s. 151–152 druku i PDF (biogram i ustalenia sądu); s. 278 (ułaskawienie); s. 323 (tabela egzekucji); Źródło: Wallstein Verlag — Ordnung und Inferno. Das KZ-System im letzten Kriegsjahr, s. 48–49 druku i PDF, akapit o Krausie i przypisy 90–93 z odwołaniem do akt BArch i zeznań NARA)
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Źródła łączą jego funkcję kierowniczą przy ewakuacji z indywidualnymi ustaleniami sądu o udziałach w zabójstwach i przemocy. Nie wyprowadzamy z tej funkcji liczby ofiar zabitych przez niego osobiście. (Źródło: Instytut Pamięci Narodowej — Joanna Lubecka, monografia procesów krakowskich, s. 151–152 druku i PDF (biogram i ustalenia sądu); s. 278 (ułaskawienie); s. 323 (tabela egzekucji); Źródło: Wallstein Verlag — Ordnung und Inferno. Das KZ-System im letzten Kriegsjahr, s. 48–49 druku i PDF, akapit o Krausie i przypisy 90–93 z odwołaniem do akt BArch i zeznań NARA)
Typ odpowiedzialności: obozowa · dowódcza. Mechanizmy: komendantura obozu, ewakuacje i marsze śmierci, tortury i przemoc.
Najważniejsze zdarzenia
- Grudzień 1944 — Kraus obejmuje funkcje kierownicze w Birkenau i uczestniczy w organizowaniu ewakuacji Auschwitz. (Źródło: Instytut Pamięci Narodowej — Joanna Lubecka, monografia procesów krakowskich, s. 151–152 druku i PDF (biogram i ustalenia sądu); s. 278 (ułaskawienie); s. 323 (tabela egzekucji); Źródło: Wallstein Verlag — Ordnung und Inferno. Das KZ-System im letzten Kriegsjahr, s. 48–49 druku i PDF, akapit o Krausie i przypisy 90–93 z odwołaniem do akt BArch i zeznań NARA)
- 22 grudnia 1947 — kara śmierci w procesie załogi Auschwitz przed Najwyższym Trybunałem Narodowym. (Źródło: Instytut Pamięci Narodowej — Joanna Lubecka, monografia procesów krakowskich, s. 151–152 druku i PDF (biogram i ustalenia sądu); s. 278 (ułaskawienie); s. 323 (tabela egzekucji))
- 24 stycznia 1948 — wykonanie wyroku po odmowie ułaskawienia. (Źródło: Instytut Pamięci Narodowej — Joanna Lubecka, monografia procesów krakowskich, s. 151–152 druku i PDF (biogram i ustalenia sądu); s. 278 (ułaskawienie); s. 323 (tabela egzekucji); Źródło: Wallstein Verlag — Ordnung und Inferno. Das KZ-System im letzten Kriegsjahr, s. 48–49 druku i PDF, akapit o Krausie i przypisy 90–93 z odwołaniem do akt BArch i zeznań NARA)
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
22 grudnia 1947 r. Najwyższy Trybunał Narodowy skazał Krausa na śmierć. Prośba o ułaskawienie nie została uwzględniona; wyrok wykonano 24 stycznia 1948 r. (Źródło: Instytut Pamięci Narodowej — Joanna Lubecka, monografia procesów krakowskich, s. 151–152 druku i PDF (biogram i ustalenia sądu); s. 278 (ułaskawienie); s. 323 (tabela egzekucji); Źródło: Wallstein Verlag — Ordnung und Inferno. Das KZ-System im letzten Kriegsjahr, s. 48–49 druku i PDF, akapit o Krausie i przypisy 90–93 z odwołaniem do akt BArch i zeznań NARA)
Granice ustaleń
IPN opisuje nadzór Krausa nad zniszczeniem krematorium V jako prawdopodobny, nie pewny. Zarzutu osobistego rozstrzeliwania chorych nie przenosimy automatycznie do ustaleń sądu; przytaczamy tylko stwierdzony udział w zabójstwach i znęcaniu. Indywidualna liczba ofiar jest nieustalona. Bez portretu z niepotwierdzonymi prawami. (Źródło: Instytut Pamięci Narodowej — Joanna Lubecka, monografia procesów krakowskich, s. 151–152 druku i PDF (biogram i ustalenia sądu); s. 278 (ułaskawienie); s. 323 (tabela egzekucji); Źródło: Wallstein Verlag — Ordnung und Inferno. Das KZ-System im letzten Kriegsjahr, s. 48–49 druku i PDF, akapit o Krausie i przypisy 90–93 z odwołaniem do akt BArch i zeznań NARA)
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.