Anton Brunner
kierownik „komisjonowania” w wiedeńskich obozach zbiorczych i pracownik Centrali do spraw Emigracji Żydowskiej, określany jako „Brunner II”. Obszar działania: Wiedeń · Praga · Budapeszt · Auschwitz. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Dokumentationsarchiv des österreichischen Widerstandes i badania Uniwersytetu Wiedeńskiego potwierdzają, że Anton Brunner — „Brunner II”, odrębna osoba od Aloisa Brunnera — od 1939 roku pracował w wiedeńskiej Centrali do spraw Emigracji Żydowskiej.
- Od połowy 1941 do marca 1943 roku kierował co najmniej 48 „komisjonowaniami” w wiedeńskich obozach zbiorczych: decydował o włączeniu do transportu, odbierał dokumenty i uczestniczył w procedurze przejmowania mienia; zeznania ocalałych dokumentowały także poniżanie i bicie deportowanych.
- Inwentarz akt Volksgericht Wien opisuje go jako pracownika odpowiedzialnego za organizację deportacji około 48 tysięcy osób z Wiednia do Auschwitz, Rygi, Mińska i Theresienstadt. Liczba ta dotyczy zakresu procesu i systemu deportacyjnego, nie indywidualnie wykonanych zabójstw.
- Volksgericht Wien skazał Antona Brunnera 10 maja 1946 roku na karę śmierci; wyrok wykonano 24 maja 1946 roku.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Anton Brunner pokazuje administracyjno-przemocowe ogniwo deportacji poprzedzające transport do gett i ośrodków zagłady, w tym do okupowanej Polski. Jego rola nie była wyłącznie biurowa: obejmowała selekcję ludzi, odebranie dokumentów i mienia oraz przemoc w obozach zbiorczych. Jednocześnie nie wolno mylić go z Aloisem Brunnerem ani przypisywać mu wszystkich operacji tego przełożonego.
Typ odpowiedzialności: administracyjna · deportacyjna · wykonawcza. Mechanizmy: selekcja do deportacji, deportacje do gett i obozów zagłady, grabież mienia.
Najważniejsze zdarzenia
- podjęcie pracy w wiedeńskiej Centrali do spraw Emigracji Żydowskiej w 1939 roku
- kierowanie „komisjonowaniami” przed deportacjami od połowy 1941 do marca 1943 roku
- przeniesienie do urzędu do spraw żydowskich w Pradze w marcu 1943 roku
- służba w Sonderkommando Eichmann w Budapeszcie w 1944 roku
- proces przed Volksgericht Wien i wyrok śmierci 10 maja 1946 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Po wojnie został aresztowany i osądzony przez Volksgericht Wien na podstawie obszernego materiału, w tym zeznań ocalałych i dokumentacji „komisjonowań”. Skazano go 10 maja 1946 roku na śmierć, a wyrok wykonano przez powieszenie 24 maja 1946 roku.
Granice ustaleń
Anton Brunner („Brunner II”, 1898–1946) nie jest Aloisem Brunnerem („Brunner I”, 1912–prawdopodobnie 2001/2010). Dwa opracowania Uniwersytetu Wiedeńskiego podają różny dzień urodzenia — 8 marca albo 8 sierpnia 1898 roku — dlatego kanoniczny rekord zachowuje tylko pewny rok. Sformułowanie procesowe o odpowiedzialności za około 48 tysięcy deportowanych opisuje jego udział w aparacie deportacyjnym i nie oznacza osobistego zabicia wszystkich ofiar. Rodzina roli „ss_police” opisuje podporządkowanie instytucjonalne centrali referatowi Eichmanna; źródła wskazują, że sam Brunner nie był członkiem SS.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.