Ernst Weis
dowódca 309. Batalionu Policji podczas ataku na ZSRR i masakry w Białymstoku. Obszar działania: Białystok · okręg białostocki · tereny okupowanego ZSRR. Profil opisuje funkcję i sprawczość bez rankingu liczby ofiar.
Ustalenia potwierdzone
- Dowodził 309. Batalionem Policji od jego utworzenia w 1940 roku do kwietnia 1942 roku, w tym podczas wkroczenia jednostki do Białegostoku w czerwcu 1941 roku.
- 21 czerwca 1941 roku poinformował dowódców kompanii o rozkazie dotyczącym komisarzy i dekrecie o jurysdykcji wojennej, a przy ustnym objaśnianiu przedstawił eksterminacyjną interpretację odnoszącą zabijanie do żydowskiej ludności bez względu na wiek i płeć. Sama treść przekazanych rozkazów nie zawierała takiego ogólnego polecenia.
- 27 czerwca 1941 roku rozkazał 1. i 3. kompanii przeszukać żydowską dzielnicę Białegostoku i zatrzymać zdolnych do pracy mężczyzn. Tego dnia członkowie batalionu dokonali masowych mordów i spalili Wielką Synagogę wraz z uwięzionymi ludźmi.
- W powojennym śledztwie występował jako podejrzany, kontaktował się z byłymi członkami batalionu i uzgadniał z nimi wersje wydarzeń. Nie został oskarżony w procesie wuppertalskim, ponieważ zmarł w 1964 roku.
Znaczenie w łańcuchu odpowiedzialności
Weis jest przykładem dowódcy batalionu, który przed działaniem przekazywał podwładnym własną, rozszerzającą wykładnię rozkazów i wydawał zadania operacyjne w Białymstoku. Nie należy jednak przypisywać mu automatycznie każdego zabójstwa: późniejszy sąd wskazał innych oficerów jako bezpośrednich inicjatorów i wykonawców podpalenia synagogi.
Typ odpowiedzialności: dowódcza · rozkazodawcza · organizacyjna. Mechanizmy: dowodzenie batalionem policyjnym, aresztowania i masowe egzekucje, raportowanie i zacieranie odpowiedzialności.
Najważniejsze zdarzenia
- objęcie dowództwa nowo sformowanego 309. Batalionu Policji w 1940 roku
- odprawa dowódców kompanii i eksterminacyjna interpretacja rozkazów 21 czerwca 1941 roku
- rozkaz przeszukania dzielnicy żydowskiej i działania batalionu w Białymstoku 27 czerwca 1941 roku
- śledztwo prowadzone przeciwko Weisowi od 1960 roku i odmowa wydania nakazu aresztowania przez sąd w Mönchengladbach
- zamknięcie postępowania po jego śmierci 16 sierpnia 1964 roku
Krąg opisuje poziom władzy, funkcję i sprawczość. Odpowiedzialność wielu osób może dotyczyć tego samego łańcucha zbrodni, dlatego danych o ofiarach nie sumuje się między profilami.
Powojenne rozliczenie
Po wojnie nie wrócił do czynnej służby, lecz pobierał emeryturę policyjną. Od 1960 roku był podejrzanym w śledztwie dotyczącym masakry białostockiej. Sąd w Mönchengladbach odmówił wydania nakazu aresztowania, uznając na tym etapie, że nie miał związku z mordami; prokuratura kontynuowała dochodzenie, które zakończono po jego śmierci w 1964 roku. Weis nie był oskarżonym w późniejszym procesie w Wuppertalu.
Granice ustaleń
Odmowa aresztowania nie była wyrokiem uniewinniającym, a śmierć uniemożliwiła sądową ocenę zarzutów wobec Weisa. Źródła rozdzielają jego rozkazy i obecność dowódczą od bezpośredniej inicjatywy podpalenia synagogi przypisanej innym oficerom. Podawana liczba ofiar dotyczy zbrodni batalionu, nie osobistego działania Weisa.
Źródła
Źródła dobrano tak, aby łączyć dokumentację instytucjonalną lub procesową z niezależnym opracowaniem.